• Bach Duong

Một góc nhìn về tự do tài chính

- Em có đang vướng bận về tài chính không?


Đó là một trong những câu hỏi mình rất thường xuyên hỏi nhân sự mới khi phỏng vấn vào các vị trí công việc dưới quản lý của mình.


Việc này đôi khi có thể khiến các bạn hiểu nhầm rằng công ty muốn thuê các bạn với mức chi phí rẻ, nhưng thực tế là, mình quan tâm đến sự cam kết tập trung của nhân sự trong công việc.


Trên một Diễn đàn quản lý linh hoạt, chủ đề "Làm sao để thúc đẩy nhân sự tập trung toàn phần cho công việc trong 8 tiếng" thu hút hàng trăm bình luận. Nhiều chia sẻ được đưa ra: tạo môi trường gắn kết, thúc đẩy động lực bằng việc thưởng theo doanh số, bố trí mentor cho nhân sự trẻ... Tôi lướt qua một hồi, thiết nghĩ, có lẽ từ nay các anh chị HR cần phải bổ sung một điều này nữa vào quá trình đàm phán lương thưởng trước khi tuyển dụng, đó là "Em biết đấy, em sẽ được công ty bỏ ra một khoản phụ cấp để giúp em tập trung làm việc hơn".


Một nhân sự gặp vấn đề về tài chính cá nhân sẽ khó có thể toàn tâm toàn ý cho công việc. Một tổ chức lớn bao dung nào đó có thể kiên nhẫn đồng hành cùng các vấn đề của bạn, cho đến khi bạn quản lý tốt những khoản nợ. Nhưng mình khá chắc là một tổ chức nhỏ nơi mà sự thể hiện (performance) của mỗi nhân sự đều ngay lập tức ảnh hưởng tới cục diện của các dự án thì nhân sự đang có vấn đề với tài chính cá nhân chắc chắn sẽ nằm trong danh sách không được ưu tiên, nhất là khi họ có các lựa chọn khác.


Bốn chữ "Tài chính cá nhân", hay "quản lý chi tiêu" có thể không phải là khái niệm xa lạ gì với bạn, bạn đọc thân mến. Theo quan sát của mình, những năm qua nhiều tổ chức thuộc giới Ngân hàng, Tài chính, Các khởi nghiệp công nghệ, các blogger, các doanh nhân đã góp tay giúp nhận thức về chúng trở nên phổ biến. Ai có vẻ cũng từng biết tới chúng, nhưng mình tin là mỗi người lại có một mức độ nhận biết và thấu hiểu khác nhau.


Bản thân mình cũng đã cố gắng đọc và tìm hiểu về chủ đề này khoảng 5 năm trở lại đây. Mình mua sách, dịch tài liệu, đọc blog. Nhưng gián đoạn việc nọ việc kia luôn khiến mình bỏ dở câu chuyện này. Thú thực là các tài liệu dịch viết vẫn quá là khó hiểu và có xu hướng trầm trọng hoá câu chuyện này lên. Trong khi mình thì luôn có xu hướng khái quát hoá và đơn giản hoá mọi chuyện. Vì chưa tìm được nguồn tham khảo hiệu quả, mình cứ lao động, kiếm tiền mà cũng không sắp xếp các khoản thu chi một cách nghiêm túc cho lắm. Cho đến gần đây, anh xã có gửi loạt Podcast của anh Hieu.TV. Mình bỏ thời gian lắng nghe những chia sẻ của anh, cộng thêm các hiểu biết thu gặt được với lớp học tài chính doanh nghiệp do một người bạn tốt hướng dẫn mình trước Tết, mình đã thấy thông thạo hơn với câu chuyện này. Và sẵn sàng đặt bút chia sẻ. Cảm ơn anh Hiếu và Hải rất nhiều.


Phải nói thêm là một thời gian dài mình hơi áp lực về chuyện phải high profile (kiểu như anh Hiếu - Cố vấn cho một chính phủ của một quốc gia tiên tiến) thì hẵng nghĩ đến chuyện chia sẻ. Nhưng sau này mình có đọc được chia sẻ của một thiền sư, sư thầy viết đại ý rằng nếu ai cũng chờ đến khi biết hết tất cả mọi thứ trên đời này rồi mới nói ra, thì thế giới này sẽ không thể nào phát triển như ngày hôm nay. Câu nói đó có tác động rất lớn đến mình, tạo động lực cho mình duy trì trang blog này.


Quay lại câu chuyện Tài chính cá nhân, trước đây do chưa hiểu biết gãy gọn, mình đã có những suy nghĩ quá tập trung vào mấy ý như thế này:

  • Tự do tài chính nghĩa là mình chẳng phải làm gì cả nữa

  • Tự do tài chính nghĩa là mình "bắt tiền đi lao động", mình ngồi đây chơi nhưng tiền nó vẫn sinh ra tiền và thế là... mình chẳng phải làm gì nữa cả

  • Tự do tài chính chắc là mình phải có 8-10 tỉ, hoặc nhiều hơn thế nữa

  • ...

Thực ra, tìm hiểu ra, những suy nghĩ đó cũng không phải là sai. Chỉ là cách tiếp cận như vậy chỉ là một góc của vấn đề.


Sau nhiều tìm hiểu, mình khá chắc Tự do tài chính là một hành trình (cách mình quy hoạch và quản trị vấn đề tiền bạc), chứ không phải là một đích đến (đến khi có 8 tỉ).

Và khi hiểu ra chuyện đó, mình hay bạn sẽ không thấy nản lòng bởi những việc như là Ôi đi làm tháng ba cọc ba đồng, biết bao giờ mới có 8 tỉ. Nản quá, buông xuôi thôi!


Tự do tài chính, mình xin định nghĩa lại, đó là tự do khỏi những lo âu, phiền muộn mà chúng có thể được giải quyết bằng tiền bạc. Và vì thế, chúng ta tìm cách đối diện với tiền bạc. Chúng ta lập ra một kế hoạch, một lộ trình và chinh phục từng bước.

Đến đoạn này thì mình thấy việc đi tìm tự do tài chính cũng giống như việc chinh phục tiếng Anh, hay luyện tập thể thao vậy.


Như các diễn giả về tài chính cá nhân cũng đã nhấn mạnh nhiều lần, thế giới tài chính có muôn vàn bài học, giống như mọi ngành nghề khác trên đời này. Nếu nó dễ dàng, thì ai cũng có cuộc sống khoẻ mạnh về tiền bạc, đâu có phải trăn trở đến bạc cả tóc đúng không các bạn. Ở đây mình chỉ xin phép tổng quát hoá và chia sẻ những khía cạnh mà nó có tác động tích cực và hiệu quả đến trường hợp của bản thân mình thôi. Và các bạn thực sự nên nghe Podcast của anh Hiếu, cũng như đọc thêm các nguồn tài liệu khác để ra được kịch bản phù hợp với hoàn cảnh của mình.


Ở mỗi độ tuổi, chúng ta lại có những lo âu riêng. Tuỳ vào hoàn cảnh sống và mức độ nhận thức, tương tác của chúng ta với thế giới. Nhưng nếu nhìn tổng quan, theo mình, chúng đâu đó sẽ là:

  • Buồn chán khi không đảm bảo được mức sống ở lối sống mà ta mong muốn;

  • Lo sợ những tai ương bất ngờ ập tới: bệnh tật, mất mát, vỡ nợ...

  • Lo âu về những khoản nhất định phải chi trong tương lai: học lên? con cái đi học? mua nhà mua xe...

  • Lo nghĩ làm sao để thoát nghèo?/ Hoặc kiếm nhiều tiền hơn (cũng có thể đồng nghĩa với việc là có cơ hội tốt hơn cho con cái, gia đình và chính bản thân mình trong tương lai)

  • Nỗi sợ trở nên lạc hậu, lạc thời, không còn có ích

  • Suy nghĩ về sự tự do, tự chủ với cuộc đời

  • Trăn trở với sứ mệnh tồn tại, việc làm sao để cống hiến, đóng góp cho quê hương, đất nước, đồng bào hay rộng hơn là nhân loại :D.

có bạn có thể đã phải lâm vào nợ nần (nợ bạn bè người thân, nợ thẻ tín dụng, nợ vay tín chấp ngân hàng, thậm chí là nợ xã hội đen...) vì muốn đốt cháy giai đoạn trong hưởng thụ hoặc trong kiếm tiền. Mình hy vọng các bạn tiếp cận được những chia sẻ kiểu như bài viết này càng sớm càng tốt.


Và Hành trình chế ngự tiền bạc để giải thoát khỏi tự do khỏi những mối lo này có thể chia thành mấy giai đoạn như sau:


Nhóm việc 1: Tạo Quỹ Yên ổn

Đối diện với tình hình tài chính lúc này của mình: Nghiêm túc nhận định về

THU

- Các tài sản mình đang có

- Khả năng kiếm tiền/ tải sản mới hàng tháng

CHI

- Mức chi tiêu tối thiểu để sống

- Các khoản chi có thì tốt (không thì cũng không sao)

- Và các khoản lãng phí

NỢ

- Nhìn nhận các khoản nợ (nếu có), xếp hạng mức độ nghiêm trọng (sinh lãi cao và nhanh) và lập kế hoạch trả nợ/ giải quyết nợ. Nợ không tự nhiên sinh ra và cũng không tự nhiên mất đi, phớt lờ nó không phải cách giải quyết. Nợ có thể giải quyết bằng tiền bạc nhưng có nhiều thứ khác mà nếu bạn không kịp thời giải quyết bằng tiền bạc thì nó sẽ mất đi vĩnh viễn không lấy lại được: uy tín, danh dự, tình bạn tình thân...


Nhóm việc 2. Tạo Quỹ Khẩn cấp

- Quỹ này sẽ giúp bạn xua đi mối lo về những rủi ro tai ương có thể ập đến, mà bạn cần tiền ngay để đối ứng. (Nó khác với Bảo hiểm).

- Quỹ này có thể tính bằng 6 hoặc 12 lần mức chi tiêu tối thiểu

- Chỉ thành lập Quỹ Khẩn cấp khi đã trang trải được các khoản chi tiêu tối thiểu hàng tháng, hoặc trả nợ (nếu có)

- Tích luỹ đủ và bỏ riêng quỹ này ra một góc, không đụng đến. Càng ít đụng đến càng tốt.


Nhóm việc 3. Tạo Quỹ cho các Kế hoạch định sẵn

- Các kế hoạch mà kiểu gì cũng phải chi trong tương lai như Học lên, Mua xe, Mua nhà, Quỹ cho con cái học hành, Du lịch... sẽ không "tự dưng rơi xuống đầu", nhưng là những thứ chắc chắn phải nghĩ tới.

- Quay trở lại với Nhóm việc 1, với những kế hoạch chi tiêu ở nhóm 3, chúng ta cũng có thể cân nhắc xem chúng có phải khoản chi lãng phí không cần thiết, hoặc khoản chi "Có thì tốt" để cân nhắc bỏ nó ra khỏi đầu hoặc xếp nó ưu tiên sau.


Nhóm việc 4. Tạo Quỹ cho các hoạt động đầu tư

Các hoạt động được xếp vào đầu tư

- Đầu tư vào phát triển một doanh nghiệp/ hình thức kinh doanh mới sinh lợi nhuận

- Cổ phiếu

- Bất động sản

- Phát triển các loại hình tài sản khác

...


Khu vực 4 này mình chưa có nhiều kinh nghiệm nên xin phép sẽ cập nhật với các bạn khi nào sẵn sàng hơn.



Kết

Các mentor khác gọi là "Giai đoạn", còn mình tiếp cận chúng như các "Nhóm việc". Các mentor khác nhấn mạnh là Xong Quỹ này rồi hẵng nghĩ đến các quỹ sau. Mình thì có góc độ nhìn nhận là chúng ta có những hoàn cảnh sống rất khác nhau, cho nên có thể linh hoạt trong việc thiết lập và lấp đầy những cái quỹ này. Có người còn có để vài chục loại quỹ khác nhau.


Và mình nhìn nhận ra một vài xu hướng như thế này:


1. Tối giản hoá các nhu cầu chi tiêu lãng phí cho đến khi thiết lập được Quỹ Yên ổn. Khi chưa yên ổn với các nhu cầu tối thiểu, nhất là khi còn nợ thì lo âu đến chuyện tiết kiệm hoặc mau chóng làm giàu là điều khó khả thi.


2. Chịu khó học hỏi và tập trung vào gia tăng nguồn thu, hạn chế chi tiêu nếu muốn sớm lấp đầy được các quỹ. Các bạn trẻ gần đây hay có một phép tính, đi làm một tháng 10 triệu, nếu chẳng chi tiêu gì thì cả năm mới được hơn 120 triệu. Nếu kịch bản cứ như vậy thì biết bao giờ mới lấp được các quỹ cơ bản cho cuộc sống, nói gì đến những chuyện xa hơn? Vậy nếu muốn nghĩ xa hơn, thì cần phải gia tăng nguồn thu và hạn chế chi tiêu thôi nhỉ. Nhưng hãy hết sức lưu ý là đừng quá vội vàng với câu chuyện gia tăng nguồn thu, hãy cân bằng với cả những cơ hội phát triển khác nữa bạn nhé.


3. Bắt đầu kinh doanh hay đầu tư khi mà Quỹ Yên ổn và Quỹ Khẩn cấp đã được lấp đầy sẽ đỡ rủi ro và đỡ lo âu hơn. Trước đây mình có nghe một anh CEO một công ty công nghệ nói "Tôi đã làm công việc bên xuất khẩu lao động chăm chỉ cho đến khi có một vài cái nhà rồi, lúc đó tôi "xin vợ một cái" để bắt đầu mở công ty công nghệ theo đuổi đam mê. Lúc đó có mất cũng không ảnh hưởng gì lắm.


4. Kể cả hành trình tự do tài chính cũng có lộ trình. Nếu cứ sống một cuộc đời bình lặng: đi học, đi làm, phát triển và thăng hạng trong doanh nghiệp; bạn hoàn toàn cũng có thể thiết lập các mốc các quỹ phù hợp với năng lực tài chính và tối giản hoá các nhu cầu để tài chính thăng bằng, cuộc đời hạnh phúc. Đó là một cuộc sống rất bài bản và yên bình.


Còn nếu bạn muốn đẩy nhanh quá trình với chuyện kiếm tiền - tích luỹ - đầu tư để tạo ra nhiều tài sản và giá trị tới xã hội, thì chẳng có cách nào khác là phải chấp nhận rủi ro như là Kinh doanh hay Đầu tư từ sớm (ngay khi nền tảng tài chính cũng như các mối quan hệ, sự trưởng thành trong bạn chưa có nhiều lắm); hy sinh những cơ hội mà đáng lẽ dùng để tích luỹ đổi lấy sự an tâm nhỡ có rủi ro để dành cho việc đầu tư sinh lời.


Khi mình biết được là con đường trước mắt mình, để vui vẻ hạnh phúc, để giảm thiểu lo âu, thì mình cần bao nhiêu tiền, lộ trình mình sẽ kiếm được như thế nào; tin mình đi, bạn sẽ thấy như được giải thoát về tinh thần. Vấn đề còn lại chỉ là làm sao làm việc và kiếm tiền điều độ để từng bước chinh phục các dấu mốc đó.


Thế, mến chúc các bạn tận hưởng và hạnh phúc trên hành trình quản lý tiền bạc. Mình quản lý nó chứ đừng để nó làm khó mình, đừng để nó ngốn hết thời gian và tâm trí của mình để đến nỗi ảnh hưởng tới công việc và chất lượng cuộc sống nhé.


Một lần nữa chân thành cảm ơn các anh chị đã chia sẻ những bài học tài chính cá nhân, tự do tài chính đã xuất bản trước mình. Kính chúc các anh chị sức khoẻ và thành công,


Cảm ơn các bạn đã dành thời gian.

---


Hiện tại mình không còn active trên mạng xã hội Facebook mà tập trung phát triển blog cá nhân. Các bạn thấy nội dung này hữu ích hãy giúp Bạch Dương chia sẻ tới bạn bè. Để lại comment nếu muốn thảo luận và subscribe blog của Bạch Dương (bằng cách điền vào form đăng ký dưới chân trang - footer) để nhận những bài viết mới tâm huyết nhé.


Mọi trích dẫn xin vui lòng trích nguồn bachduongviet.com

Mọi chia sẻ vài viết vui lòng liên hệ trước với Bạch Dương qua blog này.